De kern van het onderwijs
Op 17 april 2025 zijn – na een aanvullende opdracht van het ministerie – de herziene definitieve conceptkerndoelen Nederlands en rekenen en wiskunde (verder benoemd als ‘de kerndoelen’) én de herziene functionele kerndoelen Nederlands en rekenen en wiskunde gepubliceerd door de SLO. De kerndoelen zijn inmiddels opgenomen in de wet en gelden vanaf het schooljaar 2026-2027. Het ministerie heeft scholen de tijd gegeven voor goede implementatie van de nieuwe kerndoelen. Shriftonderwijs (hand- én typschrift) is ondergebracht bij het leergebied Nederlands. Voor schriftonderwijs is ‘Kerndoel 3 – De leerling produceert teksten’ van belang, vooral de subdoelen 3A – Doelgericht spreken en schrijven en 3C – Schrijven om te leren.
Kerndoel 3A
3A Doelgericht spreken en schrijven. De leerling spreekt en schrijft afgestemd op doel, publiek en context. Het gaat hierbij onder meer om:
- inzetten en uitbreiden van kennis over de vorm van teksten: tekstsoorten, tekststructuren, verteltechnieken (gericht op vo);
- schrijven op letter-, schrift- en tekstniveau met een leesbaar handschrift en typschrift, en verstaanbaar spreken;
- reviseren van tekst met het oog op doelgerichte communicatie: taalgebruik en taalverzorging.
Kerndoel 3A gaat over de communicatieve functie van schrift, de rechter bol in het schriftmodel. Kerndoel 3 bevat de vorm van schrifttekens, schrift en tekst, zoals beschreven in Pak je pen en toetsenbord paragraaf 1.2 – Communicatieve functie. In de hoofdstukken 6 t/m 10 leer je hoe je de niveaus van leesbaarheid aan leerlingen kunt leren.
Kerndoel 3C
3C Schrijven om te leren. De leerling schrijft om tot kennisopbouw of begrip te komen.
Het gaat hierbij onder meer om:
- weergeven van hoofd- en bijzaken, indrukken en vragen bij gelezen, bekeken of beluisterde inhoud;
- verwoorden, onderbouwen en ordenen van gedachten, verworven inzichten en kennis in tekst of schema;
- inzetten en uitbreiden van school- en vaktaal;
- schrijven op letter-, schrift- en tekstniveau met een leesbaar handschrift en typschrift.
Kerndoel 3C gaat over de intern reflectieve functie van schrift, de linker bol in het schriftmodel. Je kunt daarbij denken aan aantekeningen noteren of een tijdbalk maken bij geschiedenis. Voor die intern reflectieve functie heb je een geautomatiseerd schriftproces nodig (zowel bij handschrift als typschrift) zoals beschreven in Pak je pen en toetsenbord paragraaf 1.2 – Intern reflectieve functie. In de hoofdstukken 3 t/m 5 leer je hoe je leerlingen het schriftproces kunt aanleren en hoe ze kunnen oefenen om het te automatiseren.